|
Dünyanın en eski bayramı Nevruz, Türk
dünyasında Göktürkler’in Ergenekon’dan çıkışı ve 12 hayvanlı Türk takviminde
yeni yılın başlangıcı olarak 5 bin yıldan bu yana kutlanıyor.
 ANKARA
- Kimi topluluklar, bu günü Tanrı’nın dünyayı yarattığı gün, kimileri Nuh
Peygamber’in yere ilk ayak bastığı gün, kimileri ise ilk insanın yaratıldığı
gün olarak kutlarken, gece ile gündüzün eşit olduğu bu gün, bir bahar
müjdecisi kabul ediliyor.
Farsça “yeni gün” anlamına gelen Nevruz,
dünyadaki çeşitli Türk topluluklarında “Noruz”, “Navrız”, “Ergenekon”,
“Bozkurt”, “Çağan”, “Mart Dokuzu”, “Sultan Nevruz”, “Mart Bozumu” gibi
adlarla anılıyor. Yüzyıllardır bu bayramı titizlikle muhafaza eden
Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Afganistan ve
Tacikistan, resmi tatil ilan ettikleri Nevruz’u, bir “milli bayram” olarak
her yıl kutluyor.
NEVRUZ PROGRAMI
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenen Nevruz kutlamaları, Milli
Kütüphane Başkanlığı’nın bahçesinde gerçekleştirilecek. Kültür ve Turizm
Bakanı Ertuğrul Günay’ın da katılacağı etkinlik, Mehter Takımı’nın
gösterisiyle başlayacak. Karma halay gösterisinin ardından saygı duruşu
yapılacak ve İstiklal Marşı okunacak.
Açılış konuşmalarının ardından Nevruz ateşi yakılacak, demir dövülecek ve
Nevruz pilavı ikram edilecek. Topluluklar da buradaki gösterileriyle
etkinliğe renk katacak. TRT Arı Stüdyosu’nda “TÜRKSOY” sergisi ve “Türk
Kültüründe Nevruz” konulu yarışmada dereceye giren eserlerden oluşan
serginin açılışı gerçekleştirilecek.
Nevruz özel eğlence programının ardından TÜRKSOY ve TRT tarafından davet
edilen topluluklar gösteri sunacak. Nevruz geleneği olan semeninin (yeni
filizlenmiş buğday ve çeşitli süslerle hazırlanan ve eski Türk
geleneklerinde baharı müjdeleyen özel tepsi) sunumunun ardından yumurta
tokuşturulacak ve Nevruz pastası kesilecek.
Nevruz dolayısıyla düzenlenen resim, şiir ve kompozisyon yarışmalarında
dereceye giren öğrenciler de velileriyle beraber Ankara’ya davet edildi.
Öğrenciler, Nevruz dolayısıyla Ankara’da düzenlenen etkinliklere katılacak
ve Anıtkabir ile çeşitli müzeleri ziyaret edecek.
COŞKUYLA KUTLANIYOR
Bütün Türk dünyasının coşku içinde kutladığı, gönüllerin geleceğe yönelik
neşe, sevinç ve ümitle dolduğu bu özel günde, kederli olmak en büyük ayıp ve
suç sayılıyor.
Kutlama törenlerinde bölgelere göre çok farklı oyunlar oynanırken, bu güne
özel bazı yemekler pişiriliyor ve eğlenceler düzenleniyor. Topluca yenilen
Nevruz yemeğinden sonra insanlar birbirlerinin yeni yılını kutluyor ve mezar
ziyaretleri yapılıyor.
Bu günde dargınlar barıştırılırken, parçalanmak üzere olan aileler
mahallenin ileri gelenleri tarafından barıştırılıyor. Fakirlere,
kimsesizlere ve yaşlılara maddi ve manevi yardım eli uzatılıyor. Gençler,
yakılan Nevruz ateşinin üzerinden atlıyorlar.
“ERGENEKON’DAN ÇIKIŞ”
Türk dünyasındaki yaygın inanışa göre, Nevruz, Göktürkler’in Ergenekon’dan
çıkışı ve istiklalini kazandığı gün olarak kabul ediliyor. Ebulgazi Bahadır
Han’ın ölümsüz eseri “Secere-i Türk”te, Ergenekon menkıbesinde 400 yıl dört
tarafı yüksek dağlarla çevrili bir vadide kalan Türk’ün, buradan baharın
başladığı gün çıkarak, ata yurduna döndüğü ve hürriyetini, istiklalini
kazandığı, dosta, düşmana Türk’ün var olduğunu tekrar duyurduğu
bildiriliyor.
Bu nedenle, 21 Mart, bütün Türk dünyasında istiklalin kazanıldığı kurtuluş
günü olarak kutlanıyor. Özellikle Orta Asya Türkleri, Nevruz Bayramı’nda
yapılan toplantılarda Ergenekon Destanı’nı okuyarak, yeni nesillere de bu
günün önemini anlatıyor.
Türk dünyasındaki diğer inanışa göre, 12 hayvanlı Türk takviminin başlangıcı
olarak kabul edilen 21 Mart’ta, doğanın yeniden canlanması, bolluk ve
bereketin habercisi baharın gelişi kutlanıyor. Bu günlerde ortaya çıkan
kardelen çiçeğine ise “Nevruz Çiçeği” deniliyor. Bu günde doğan çocuklara
göbek adı olarak “Nevruz” konuluyor.
YÖRELERDE VE TÜRK DÜNYASINDA NEVRUZ
Türkiye ve Türk kültürünün yayıldığı coğrafyalarda Nevruz Bayramı, ilginç
adetlerle kutlanıyor. Bu adetlerden bazıları şöyle:
Mersin-Silifke bölgesindeki Toros
Türkmenleri’nde “Mart İpliği” adıyla bilinen Nevruz’da ağaçlara bez
bağlanıyor ve Nevruz günü yaylalara çıkılıyor. Yayla evlerinde bulunanlar
gelen misafirleri evlerinde ağırlıyor, gelen grup silah atarak gelişini
bildirirken, yayladakilerin başkanı da buna bir el ateş ederek cevap
veriyor. Daha sonra karşılıklı silahlar atılıyor ve birbirlerine
“Nevruz’unuz kutlu, dölünüz hayırlı ve bereketli olsun” temennisinde
bulunuluyor. O yıl 20 kuzu veya oğlağı olan sürü sahibi bir kurban kesiyor
ve orada pişirilerek yeniliyor.
Tahtacı Türkmenleri’nde Nevruz, “Sultan Nevruz” adıyla anılıyor. Eski Mart
ayının 9. günü kutlanarak yaylalara çıkılıyor. Bununla ilgili olarak, halk
arasında “Mart dokuzundan sonra dağlar misafir alır” deniliyor.
Gaziantep ve çevresinde 22 Mart gününe “Sultan Navruz” adı veriliyor. Halk
arasındaki inanca göre, Sultan Navruz güzel bir kızdır ve 21 Mart’ı 22
Mart’a bağlayan gece batıdan doğuya doğru göç eder, bir başka inanca göre
ise kuş kılığında uçan bir derviştir. Nevruz gecesi Sultan Navruz’un geçtiği
saatte uyanık olanların bütün dileklerinin gerçekleşeceğine inanılıyor.
Malatya’nın bazı köylerinde halk Nevruz’u “Kış Bitti Bayramı” olarak
kutluyor.
Ağrı ve çevresinde o gece gençler bir dilek tutarak kapıları dinleyip
içerideki konuşmaları yorumlayarak niyetlerinin tutup tutmayacağını anlamaya
çalışıyor.
Giresun’da “Mart Bozumu” adıyla kutlanan Nevruz’da çevredeki akarsulardan su
getirilip hayvanların üzerine serpiliyor.
Edirne’de eski hasırlar yakılıp “mart içeri, pire dışarı” diyerek üzerinden
atlanıyor.
Özbekistan’da Nevruz sabahı yeni elbiselerini giyen halk,
hazırladıkları halim, sümelek, samsa, çorba, pilav gibi yiyecekleri alıp
kırlara çıkıyor. Sofralara “s” ile başlayan yedi yiyecek konuluyor.
Türkmenistan’da hazırlıklarına bir
hafta önceden başlanan Nevruz’da yeni yılı yeni elbiselerle karşılama adeti
bulunuyor. Nevruz gününde ne kadar çok yiyecek hazırlanırsa yeni yılın da o
kadar bereketli geçeceğine inanılıyor.
Kazakistan’da her evin sofrasında ak olan yiyecekler,
yeşillikler ve kırmızı et yemekleri bulunduruluyor. Nevruz’a özgü yemek
“Nevruz koje” hazırlanıyor.
Kırgızistan’da bahara giriş bayramı
olarak kutlanan Nevruz’da açık renk elbiseler giyiliyor.
Azerbaycan’da niyet tutanlar akşamları “kulak pustu”ya
çıkıyor. Niyet tutup kapıyı dinliyor, eğer bu evden kötü söz gelirse
niyetlerinin kabul olmayacağına, iyi söz gelirse kabul olacağına inanılıyor.
Kaynak : http://www.ntvmsnbc.com/ |
