ARKTİKA

Grekçe "arkos" sözcüğünden gelir. Dünyanın eksen doğrultusunu gösteren Kutup Yıldızı'nın yer aldığı "Küçük Ayı"yı ifade etmektedir. Arktik Bölge'nin sınırı değişik açılardan ele alınarak değerlendirilir. Bazı coğrafyacılar ve diğer doğa bilimcileri Arktik Bölge'yi; Temmuz ayında 10°C izoterminin kuzeyinde kalan ve aynı zamanda ağaç yetişme sınırının kuzeyinde bulunan bölgeleri kapsadığını belirtirler. Bazıları 0°C'den geçen yıllık ortalama sıcaklığın kuzeyinde yer alan bölgeleri ve devamlı donmuş yüzeyleri Arktik Bölge olarak kabul etmektedir; bazıları da en sıcak ayın 12°C'yi aşmayan izotermin kuzeyinde kalan sahayı kapsadığını belirtirler.

Bu ayırımlara göre Arktik Polar bölgeler 21-27 milyon km² arasında değişen alan kapsar. Pratikte Arktik bölge; İzlanda, Grönland, Kanada'nın kuzeyi (Baffin, Ellesmere, Victoria ve diğer adaları kapsayan Amerika, Avrupa ve Asya’nın kuzey kesimlerini içerir.

Arktik Okyanus veya Kuzey Buz Denizi, Kuzey Atlantik Okyanusu'nun bir devamı olarak dikkate alınmaktadır. Denizin kapladığı toplam alan ise 14,8 milyon km²'dir. Kuzey Buz Denizi'nin en derin yeri 4,600 m'yi bulur. Dünya'nın en büyük denizlerinden biri olan Kuzey Buz Denizi tek parçalı bir bankizle kaplıdır. Bu bankizin genişliği 4 milyon km²'yi bulur.

Arktik Okyanus'un büyük bir bölümü buzlarla kaplıdır. Buz tabakasının altındaki deniz suyunun sıcaklığı dibe kadar ihmal edilecek kadar az bir değişme gösterir (-0,8°C ile -0,4°C arasında). Arktik Okyanusu kaplayan buzun kalınlığı 3-6 m arasında değişir. Belli yerlerde buzlar ve buzullar akıntılarla, özellikle Anglo-Amerika'nın doğu kıyısı boyunca görülen Labrador akıntısı ile güney enlemlere doğru taşınır. Buzul parçalarına aysberg (buzdağı) denir. Yazın Golfstrim sıcak su akıntısının mevcudiyetine bağlı olarak Arktik Okyanus'un doğusu, batıya göre daha sıcaktır. Bu nedenle buzlarla kaplı saha, Arktik okyanusun doğu ve batısı arasında önemli fark gösterir.

                                           Aysberg                                                                            Bankiz

Kuzey Kutup Noktası'nın keşfi, 16. yüzyıldan itibaren başlamıştır. İngilizler ve Hollandalılar keşiflerin öncüsü olmuşlardır. 1909 yılında Peary, Kuzey Kutup Noktası'na ulaşmıştır.

Arktik bölgede kışın her yerde sıcaklık çok düşük olup kutup kesiminde ortalama -40°C'dir. Kuzeydoğu Sibirya ve Grönland'ın iç kesiminde -50°C'nin altına düşer. Günlük sıcaklık değişmeleri ise çok azdır.

Arktik bölgedeki en büyük ada olan Grönland'ın Kanada kalkanının bir parçası olduğu kabul edilmektedir. Burada eski derinlik kayaları, Mesozoik ve Senozoik volkanik ve tortul kayaları kaplıdır. Grönland'daki buzul örtüsünün kalınlığı ortalama 1500 m'dir. Bazı yerlerde 2000 ve hatta 3000 m'yi bulur. Buzul örtüsünün altındaki topografya orta derecede arızalı bir yapı gösterir; adada buzul örtüsünün altında 3000 m'yi aşari dağ sıraları vardır.

Grönland'da beyaz ayı, ren geyiği, musk öküzü ile tilki, kurt, ayı balığı ile çok zengin kuş türleri ile suda somon balığı ve diğer balıklar yaşar.

Rusya ve Arktik Sibirya'da Franz Josef Arazisi ve Novaya Zemliya, Severnaya, Yeni Sibirya, Wrangel gibi adalarda karasal fauna oldukça zengindir. Beyaz ayı, ren geyiği, kurt, balina, ayı balığı gibi canlılar ve çeşitli balıklar yaşar.